فصلنامه دین و قانون

فصلنامه دین و قانون

واکنش‌های غیرکیفری در تقنین؛ مطالعه موردی صدور چک پرداخت‌نشدنی

نوع مقاله : Research Article

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم شناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران
2 استاد تمام گروه فقه و حقوق دانشگاه یاسوج، کهکیلویه و بویراحمد، ایران.
چکیده
چک مقبول‌ترین سند تجاری در جامعه است، سهولت در دسترسی به آن موجب افزایش استفاده از آن در معاملات شده است. صدور روز افزون چک‌های پرداخت‌نشدنی قانون‌گذار را ناگزیر به پیش‌بینی ضمانت-اجرای کیفری در مقابله با این چک‌ها نمود، اما جرم‌انگاری صدور چک پرداخت‌نشدنی نیز از گسترش صدور چک‌های پرداخت نشدنی نکاست. قانون‌گذار در ادوار مختلف قانون‌گذاری سعی در اصلاح قانون صدور چک نمود. اصلاحیه‌های گوناگون که در هر دهه در حوزه قانون چک تصویب می‌شد نیز نتوانست از افزایش صدور چک‌های پرداخت‌نشدنی جلوگیری کند. از این‌رو قانون‌گذار در اصلاحیه سال 1397 اقدام به اتخاذ تدابیر غیرکیفری در قبال صدور چک پرداخت‌نشدنی نمود پژوهش پیش‌رو با روش توصیفی-تحلیلی و مطالعه کتابخانه‌ای، در پی بررسی ماهیت و فلسفه واکنشهای غیرکیفری و نیز ضرورت رهنمونی به این واکنشها در خصوص صدور چک پرداخت‌ناشدنی و شناسایی این تدابیر در آخرین نسل از تدابیر قانونگذاری مقنن است.
کلیدواژه‌ها

  1. اسکینی، ربیعا، (1382)، نقش بانکها و پیشگیری از صدور چک بلامحل، ماهنامه مفید، شماره 37.
  2. آقایی نیا، حسین، (1390)، سیاست کیفری سختگیرانه در قبال جرایم کیفری خرد در پرتو راهبرد تسامح صفر با تاکید بر حقوق کیفری ایران و آمریکا، فصلنامه دانش انتظامی، سال دوم، شماره 13.
  3. باختر، سید احمد، (1387)، مجموعه کامل آرای وحدت رویه دیوان عالی کشور، چاپ اول، نشر جنگل.
  4. بشیریه، تهمورث، مهتاب­پور، محمدکاظم (1392)، سیاست کیفری قانون­گذار درباره­ی چک مبتنی بر ماهیت تجاری آن، آموزه­های حقوق کیفری، شماره 6.
  5. جزایر فارسانی، سید عباس، (1378)، لزوم ضمانت اجرای کیفری چک، مجله دادرسی، شماره 15.
  6. جزایری فارسانی، سید عباس، (1375)، نگرشی بر قانون چک و تحولات اخیر آن، تهران: انتشارات ایل
  7. حسن زاده، علی، راشدی، علی، (1385)، بررسی دلایل سوءکاربرد چک در نظام بانکداری ایران، تهران: پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی ایران.
  8. حسینی، سیدمرتضی، عطایی، علی، (1381)، مجموعه آرای هیئت عمومی دیوان عالی کشور، تهران: نشر بوتیقا.
  9. صالح احمدی، سعید، (1398)، قوانین صدور چک در نظم کنونی، چاپ اول، تهران: کتاب آوا.
  10. صدیقی فر، مینا، (1387)، ضمانت اجراهای حقوقی و کیفری در قانون صدور چک، مجله تعالی حقوق، سال سوم.
  11. صفاری، علی، (1384)، توجیه یا دلیل­آوری برای مجازات، مجله تحقیقات حقوقی، شماره 42.
  12. قدیری، پروانه، (1392)، فردی کردن اقدامات غیرکیفری در برابر مجرمین، استاد راهنما: ایرج گلدوزیان، گرایش حقوق جزا، دانشکده حقوق، دانشگاه آزادی اسلامی، نراق.
  13. غفاری، محمد، (1386)، عوامل توجیه کننده جرم زدایی، مجله حقوقی عدالت آراء، ش 8.
  14. مجموع نویسندگان، (1388)، علوم جنایی، مجموعه مقالات در تحلیل از استاد محمد آشوری، تهران: سمت.
  15. محمدیاری، پگاه، (1394)، جرم­زدایی از صدور چک پرداخت­نشدنی در حقوق ایران، پایان­نامه چاپ نشده کارشناسی­ارشد دانشگاه تبریز، تبریز.
  16. میرمحمدصادقی، حسین، (1393)، جرایم علیه اموال و مالکیت، تهران: نشر میزان.
  17. ولیدی، محمدصالح، (1366)، حقوق جزای اختصاصی، تهران: نشر امیرکبیر.
  18. قانون چک­های تضمین­شده مصوب 22/04/1337
  19. قانون مجازات اسلامی مصوب 01/02/1392
  20. قانون مجازات صادرکنندگان چک بدون محل مصوب 08/05/1312
  21. قوانین صدور چک و اصلاحیه­های آن در سال­های مختلف
  22. لایحه چک­های تضمین شده 14/03/1334