اهداف
مجله «دین و حقوق» یک نشریه علمی پژوهشی و داوریشده به صورت فصلنامه است که به مطالعه دقیق و نظاممند تلاقی آموزههای دینی، نظریه حقوقی و رویه قضایی اختصاص دارد. این مجله که توسط مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی منتشر میشود، بهعنوان محفلی میانرشتهای برای پژوهشگران، حقوقدانان، فعالان عرصه حقوق و صاحبنظران عمل میکند که به بررسی چگونگی تأثیرگذاری، شکلدهی و تعامل اصول دینی با نظامهای حقوقی در سطوح ملی، منطقهای و بینالمللی میپردازند. اهداف این مجله عبارت است از:
۱. گسترش پژوهشهای میانرشتهای: ترویج کاوش نظری دقیق و تحلیل حقوقی کاربردی در نقطه تلاقی حقوق تطبیقی، فلسفه حقوق و مطالعات دینی، و فراهمآوردن زمینه گفتگو میان جوامع علمی گوناگون.
۲. پیوند دین و حقوق موضوعه: کاهش شکاف میان پژوهشهای دینی و حقوق موضوعه از طریق فراهمآوردن بستری برای پژوهشهای اصیل که رابطه پویا میان هنجارهای دینی و چالشهای حقوقی معاصر را بررسی میکنند.
۳. مشارکت در سیاستگذاری حقوقی آگاهانه: تولید دانشی که هم از استحکام علمی برخوردار باشد و هم از نظر عملی برای قانونگذاران، قضات، سیاستگذاران و پژوهشگران در سراسر جهان مرتبط و سودمند باشد، و بدینسان از اصلاحات حقوقی مبتنی بر شواهد و حکمرانی مطلوب پشتیبانی کند.
۴. تسهیل گفتگوی تطبیقی و بینفرهنگی: تشویق تحلیلهای تطبیقی حقوق اسلامی و دیگر سنتهای حقوقی دینی، و ترویج تفاهم متقابل و تعامل سازنده میان نظامهای حقوقی و بافتهای فرهنگی.
۵. پرداختن به چالشهای حقوقی معاصر: بررسی انطباق استدلالهای فقهی کلاسیک با حکمرانی مدرن، تحولات فناورانه و واقعیتهای اجتماعی در حال تحول، از جمله مسائل نوپدید در حوزه اخلاق زیستی، حقوق بشر و حقوق تجاری و مالی.
۶. پاسداشت اصالت و تعالی علمی: حفظ بالاترین استانداردهای داوری علمی، دقت تحریریه و اصالت علمی در انتشار مقالات، مطالعات موردی، تحلیلهای تطبیقی و نقد کتاب.
حوزههای موضوعی مجله
مجله «دین و حقوق» از پژوهشهای اصیلی استقبال میکند که به تلاقی آموزههای دینی، نظریه حقوقی و رویه قضایی میپردازند. حوزه فعالیت این مجله شامل، اما محدود به، موضوعات زیر است:
۱. حقوق و فقه اسلامی
-
نظریه حقوقی اسلامی کلاسیک و معاصر (اصول فقه)
-
مکاتب فقهی اسلامی و روششناسیهای آنها
-
کاربردهای فقه در بافتهای مدرن
-
اجتهاد، تقلید و پویاییهای استدلال حقوقی
-
حقوق کیفری، مدنی و آیین دادرسی اسلامی
۲. حقوق تطبیقی و سنتهای حقوقی دینی
-
مطالعات تطبیقی نظامهای حقوقی اسلامی، مسیحی، یهودی، هندو، بودایی و دیگر نظامهای حقوقی دینی
-
حقوق کاننیک و فقه کلیسایی
-
سنتهای حقوقی عرفی و بومی در گفتگو با هنجارهای دینی
-
تعدد حقوقی و همزیستی نظامهای حقوقی دینی و سکولار
۳. مطالعات قانون اساسی و تقنینی
-
روابط دین و دولت و طراحی قانون اساسی
-
آزادی مذهبی، مقررات استقرار دین و تسهیلات دینی
-
نقش دین در تفسیر قانون اساسی
-
فرآیندهای تقنینی متأثر از اصول دینی
-
سازگاری هنجارهای دینی با حکمرانی قانون اساسی
۴. حقوق بشر و حقوق دینی
-
تنشها و همگراییهای میان حقوق دینی و چارچوبهای بینالمللی حقوق بشر
-
آزادی دین، وجدان و بیان
-
برابری جنسیتی، حقوق اقلیتها و سنتهای حقوقی دینی
-
نسبیگرایی فرهنگی، جهانشمولی و سیاست حقوق
۵. اخلاق زیستی، حقوق سلامت و دین
-
دیدگاههای دینی درباره اخلاق پزشکی و معضلات اخلاق زیستی
-
مسائل آغاز و پایان زندگی در اندیشه حقوقی دینی
-
حقوق باروری، مهندسی ژنتیک و حقوق دینی
-
مخالفتهای دینی در مراقبتهای بهداشتی و سیاست سلامت عمومی
۶. حقوق تجاری، مالی و اقتصادی
-
مالی اسلامی، بانکداری و ساختارهای صکوک
-
اصول دینی در حقوق قرارداد، مالکیت و تجارت
-
سرمایهگذاری اخلاقی و رویههای تجاری منطبق با موازین دینی
-
زکات، وقف و موقوفات خیریه در چارچوبهای حقوقی
۷. حقوق خانواده و احوال شخصیه
-
ازدواج، طلاق و ارث در نظامهای حقوقی دینی
-
حضانت، ولایت و رفاه کودک
-
نظامهای ازدواج دینی و مدنی
-
جنسیت و روابط خانوادگی در بافتهای حقوقی دینی و سکولار
۸. فلسفه حقوق و نظریه حقوقی
-
حقوق طبیعی، حقوق الهی و پوزیتیویسم حقوقی
-
مبانی دینی تعهد و اقتدار حقوقی
-
عدالت، انصاف و رحمت در اندیشه حقوقی دینی
-
معرفتشناسی و هرمنوتیک در تفسیر حقوقی دینی
۹. دین، فناوری و مسائل حقوقی نوپدید
-
هوش مصنوعی، الگوریتمها و اخلاق حقوقی دینی
-
حریم خصوصی دیجیتال، حفاظت از دادهها و هنجارهای دینی
-
زیستفناوری، فراانسانگرایی و حقوق دینی
-
فضای مجازی، جوامع مجازی و اقتدار دینی
۱۰. دین، حکمرانی و سیاست عمومی
-
نقش نهادهای دینی در حکمرانی عمومی
-
دین و مشروعیت دموکراتیک
-
سکولاریسم، پساسکولاریسم و عقل عمومی
-
حقوق دینی و روابط بینالملل.
انواع مقالات
مجله «دین و حقوق» منتشر میکند:
-
مقالات پژوهشی اصیل: مشارکتهای ماهوی و داوریشده که یافتههای اصیل یا پیشرفتهای نظری را ارائه میدهند.
-
مطالعات موردی: تحلیلهای عمیق از پروندههای حقوقی خاص، تحولات تقنینی یا رویدادهای قضایی.
-
تحلیلهای تطبیقی: مقایسههای نظاممند نظامهای حقوقی، دکترینها یا رویهها در سنتهای دینی یا حوزههای قضایی مختلف.
-
مقالات مروری: ترکیبهای انتقادی از پژوهشهای موجود درباره مضامین مهم.
-
نقد کتاب: ارزیابیهای علمی از انتشارات اخیر در این حوزه.
مخاطبان
مجله «دین و حقوق» در خدمت پژوهشگران، حقوقدانان، فعالان عرصه حقوق، سیاستگذاران، قانونگذاران، قضات، متکلمان و پژوهشگران حوزههای حقوق، دین، فلسفه، علوم سیاسی و رشتههای مرتبط در سراسر جهان است.
تعهد تحریریه
مجله «دین و حقوق» متعهد به موارد زیر است:
-
داوری علمی دقیق و دوسوکور
-
استقلال تحریریه و آزادی علمی
-
رویههای انتشار اخلاقی و شفافیت
-
انتشار بهموقع و گسترش دامنه انتشار
-
فراگیری و احترام به دیدگاههای علمی متنوع