فصلنامه دین و قانون

فصلنامه دین و قانون

نقش سازمان‌‌های مردم‌‌نهاد در ترویج حق بر آموزش در حقوق ایران و اسناد بین‌‌المللی

نوع مقاله : Research Article

نویسندگان
عبدالسعید شجاعی 1
احسان موحدی پور 2
1 استادیار گروه حقوق دانشگاه پیام نور تهران، تهران، ایران
2 دانشگاه قم
10.225/qjrl.2022.206
چکیده
حق بر آموزش یکی از مهم‌‌ترین حق‌‌های بشر است که در قوانین داخلی و اسناد بین المللی شناسایی شده است. به منظور ترویج، توسعه و تقویت این حق بنیادین، علاوه بر دولت‌‌ها، سازمان‌‌های مردم‌‌نهاد(سمن‌‌ها) به عنوان یکی از ارکان جامعه مدنی نیز امکان ترویج و توسعه این حق را دارند. بدین منظور سازوکارهای متعددی در هنجارهای بین‌‌المللی و ملی هر کشوری پیش‌‌بینی شده است. در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و دیگر اسناد فرادستی مانند: سیاست‌‌های کلی نظام، قوانین و مقررات آموزش پرورش نسبت به تقویت و توسعه آموزش توسط سازمان‌‌های مردم نهاد به صورت صریح و ضمنی اشاراتی شده است. در این پژوهش بر آن هستیم تا با تکیه بر قوانین داخلی و اسناد بین‌‌المللی حقوق بشر، مفهوم حق بر آموزش و نقش سازمان‌‌های مردم نهاد را در توسعه این حق بنیادین مورد بررسی قرار دهیم. دست‌‌آورد اصلی این پژوهش که به صورت کتاب‌‌خانه‌‌ای و با روش تحلیلی ـ توصیفی قوانین مذکور صورت گرفته، دلالت بر این موضوع دارد که در قوانین داخلی به ضرورت، اهمیت و کارکرد «سمن‌‌ها» در تقویت آموزش به صورت جامع و تفضیلی پرداخته نشده است و در عرصه‌‌ی بین‌‌المللی نیز یونسکو به عنوان سازمان علمی و آموزشی سازمان ملل متحد در قالب «آموزش رکن توسعه پایدار» راهکارهایی ارائه کرده است که با توجه به اهمیت بحث آموزش در سطح دنیا و وجود فرهنگ‌‌های خاص هر کشور کافی به نظر نمی‌‌رسد
کلیدواژه‌ها
سازمان‌‌های مردم‌‌نهاد
حق بر آموزش
یونسکو
آموزش و پرورش
  1. توحیدی، احمدرضا، (1385)، تأملی در اصول کلی نظام، حقوق و آزادی‌‌های مردم در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، قم: معارف.
  2. شعبانی، قاسم، (1386)، حقوق اساسی و ساختار حکومت اسلامی، تهران: اطلاعات، چاپ بیست‌وهشتم.
  3. طباطبایی مؤتمنی، منوچهر، (1370)، آزادی‌های عمومی و حقوق بشر، تهران: دانشگاه تهران.
  4. عباسی لاهیجی، بیژن، (1397)، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، تهران: دادگستر.
  5. غمامی، سید محمدمهدی، (1390)، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
  6. فرامرز قراملکی، احد، (۱۳۸۸)، اخلاق در سازمان‌‌های مردم نهاد، تهران: مؤسسه فرهنگی هنری ندای بشرا.
  7. قاری سیدفاطمی، سید محمد، (1388)، حقوق بشر در جهان معاصر، ج2، تهران: شهر دانش.
  8. قاسمی غلامعلی، ( 1392)، حقوق سازمان‌های غیردولتی، تهران: خرسندی.
  9. قاسمی، غلامعلی و محمدصالح تسخیری، (1396)، «شخصیت حقوقی بین‌المللی سازمان‌های غیردولتی»، فصلنامه پژوهش حقوق عمومی، دوره 19، شماره 55، ص215ـ243.
  10. قاضی (شریعت‌پناهی)، سید ابوالفضل، (1395)، بایسته‌‌های حقوق اساسی، تهران: میزان، چاپ پنجاه‌وسوم.
  11. مقیمی، سید محمد، (1387)، کارآفرینی در نهادهای جامعه مدنی: پژوهشی در سازمان‌های غیردولتی (NGOs) ایران، تهران: مؤسسه چاپ و انتشارات دانشگاه تهران، چاپ سوم.
  12. مهرپور، حسین، (1391)، مختصر حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، تهران: دادگستر، چاپ سوم.
  13. نیاورانی، صابر، (1391)، «حق بر آموزش و مقتضیات آزادی وجدان: نگاهی به نظریه اخلاق در فلسفه کانت»، مجله تحقیقات حقوقی دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی، دوره 15، شماره 58، ص1ـ25.
  14. ویژه، محمدرضا، (1398)، کلیات حقوق اساسی، تهران: سمت، چاپ ششم.
  15. هاشمی، سید محمد، (1382)، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، ج1، تهران: میزان، چاپ چهارم.
  16. هاشمی، سید محمد، (1384)، حقوق بشر و آزادی‌‌های اساسی، تهران: میزان.

ب) انگلیسی

  1. britannica.com/topic/nongovernmental-organization.
  2. unesco.org/themes/right-to-education/convention-against-discrimination.
  3. United Nations, (1948), Universal Declaration of Human Rights.

www.un.org/en/documents/udhr.

  1. Kansra, R., Kansra, P.(2014), Awareness of Right to Education among Elementary School Teachers: An Empirical Analysis, Research Journal of Humanities and Social Sciences, 5 (3), p.264-269.
  2. Attorney Carina Cristaldo, Ricardo Verón Romero, Dr. Cecilia Santos, (2022), “The right to education in the context of confinement in paraguay in the framework of the national constitution”, Journal of Language and Linguistic Studies, 18(2), p 254-259.
  3. Lindahl, R., (2006), “The right to education in a globalized world”, Journal of Studies in International Education, 10(1), p. 5-26.