علما بر مشروعیت و قانونی بودن «زندان» در اسلام اتفاق نظر دارند و زندان نمایانگر مجازاتی تعزیری و تأدیبی می‌باشد؛ به این معنا که باعث ادب شدن فرد مجرم گشته و او را از انجام دوباره جرم برحذر می‌دارد. زندان را نباید صدرنشین مجازات‌های تعزیری به حساب آورد؛ زیرا فشارها، مشکلات و آثار منفی بزرگی بر روی فرد زندانی و خانواده وی می‌گذارد؛ بلکه فراتر دارای آثار منفی بسیاری بر روی جامعه است. زندان یکی از ابزارهای بازدارنده متخلفان و مجرمان و کسانی است که به حقوق دیگران تجاوز کنند. این ابزار از خصوصیاتی همچون فشار و تنگ گرفتن عرصه بر زندانی برخوردار می‌باشد که این دو خصوصیت، بازتابی منفی بر روحیه فرد زندانی و سلامت و شخصیت اجتماعی وی دارند؛ همچنان‌که این دو خصوصیت ـ یعنی فشار و تنگ گرفتن بر وی ـ آثار اقتصادی و اخلاقی بر حیات جامعه مسلمانان دارد. به همین دلیل موضوع زندان و احکام آن جایگاه ویژه‌ای را در فقه اسلامی ‌به خود اختصاص داده و باعث توجه و اهتمام ویژۀ فقهای همۀ مذاهب به این موضوع گردیده است. زندان به عنوان مجموعه‌ای برای اصلاح و توانبخشی و درمان افراد مجرم راه‌اندازی گشته، نه به عنوان ابزار و مرکزی برای انتقام‌گیری از فرد جنایتکار و شکنجه کردن او تا سر حد مرگ؛ چراکه این امر (انتقام‌گیری و شکنجه زندانی) به طور کلی و جزئی در اسلام رد شده است و اسلام آن را قبول ندارد. این گفتار تلاشی است برای تبیین نظریات مذاهب اسلامی ‌در این زمینه، در مقابل نظریات آشفته‌ای که اندیشه رسمی غرب مطرح می‌سازد.