دین و قانون

دین و قانون

تعطیلی شنبه از نظرگاه فقه امامیه (بخش اول)

نوع مقاله : Research Article

نویسنده
استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم و پژوهشگر گروه فقه مرکز تحقیقات مجلس شورای اسلامی
10.22034/qjrl.2026.321.1010
چکیده
در لایحه اصلاحی ماده ۸۷ قانون مدیریت خدمات کشوری مقرر شده بود که ساعت‌های کاری استانی کاهش یابد و پیشنهاد کرده بود که جمعه و شنبه تعطیل باشند، شورای نگهبان مستند به مخالفت با شریعت، این لایحه را رد کرد. اما کمیسیون اجتماعی مجلس و سایر مراکز رسمی اقتصادی بر این مهم به‌درستی اصرار نمود. از این رو پژوهش پیش‌رو با روش فقهی درصدد است، نخست سایر ادله‌ای که از سوی مخالفان ابراز شده و یا ممکن است ابراز شود را بازتاباند و در شماره بعد به هر کدام از آنها پاسخ گوید. در مجموع از سوی مخالفت‌کنندگان نائل به چهار دسته از روایات، مذاق شریعت و تطبیق عناوین تحریم سازی نظیر تشبّه به کفار، وهن جمهوری اسلامی، پذیرش سلطه کفار، مخالفت با عرف و عادت، ایجاد دوقطبی میان فرهنگ و اقتصاد، بدعت، مخالفت با سنت، مخالفت با فراخوان اسلام با کار و فعالیت و هتک شعائر الهی شد. چنان که برخی از عناوین نظیر وجود احترام به علما و خروج از محور مقاومت از دیگر مواردی است که به عنوان عنصر مزاحم با تعطیلی شنبه از آن می‌توان یاد کرد.
کلیدواژه‌ها

قرآن کریم
1.    نهج البلاغة، تألیف شریف الرضى، محمد بن حسین، به تصحیح صبحی صالح ، قم، هجرت، چاپ اول، 1414 ق‏
2.    آمدى، تمیمى، عبد الواحد بن محمد، غرر الحکم و درر الکلم،‏ قم‏، دار الکتاب الإسلامی،‏ چاپ دوم، ‏1410 ق‏
3.    ابن اثیر، النهایه فی غریب الحدیث و الأثر، مؤسسه مطبوعاتی اسماعیلیان [بی تا].
4.    ابن حیون، نعمان بن محمد مغربى‏، دعائم الإسلام‏، قم،‏ مؤسسة آل البیت علیهم السلام،‏ چاپ دوم، ‏1385 ق‏
5.    ابن فارس، ابو الحسین، احمد بن فارس بن زکریا‌، معجم مقائیس اللغة‌ قم،‌ انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم‌، چاپ اول، ‌1404 ه‍ ق‌
6.    ابن منظور، ابو الفضل، جمال الدین، محمد بن مکرم‌، لسان العرب‌، بیروت - لبنان‌، دار الفکر للطباعة و النشر و التوزیع- دار صادر‌، چاپ سوم‌، 1414 ه‍ ق
7.    ‌ابوداود، سلیمان بن اشعث، سنن ابی داود، قاهره، دار الحدیث، چاپ اول، 1420 ق.
8.    برقى، احمد بن محمد بن خالد، المحاسن‏، قم‏، دار الکتب الإسلامیة، چاپ دوم‏، 1371 ق‏.
9.    بهجت، گیلانى، فومنى، محمد تقى، ‌استفتاءات‌، قم، دفتر حضرت آیة الله بهجت،‌ چاپ اول، ‌1428 ق‌.
10. حرعاملی، محمدبن حسن، تفصیل وسائل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعة، قم، مؤسسه آل البیت (ع)، چاپ اول، 1409 قمری.
11. حکیم، سید محسن طباطبایی، دلیل الناسک ـ تعلیقة وجیزة على مناسک الحج (للنائینی)، نجف اشرف، مدرسه دار الحکمه،‌ چاپ سوم، ‌1416 ه‍ ق‌
12. حکیم، سید محسن طباطبایی، مستمسک العروة الوثقی، مؤسسه دار التفسیر، 1416 قمری.
13. خامنه‌ای، سید على بن جواد حسینى، ‌أجوبة الاستفتاءات،‌ قم، دفتر معظم له در قم،‌ چاپ اول‌، 1424 ه‍ ق‌
14. خمینی، سید روح الله، صحیفه امام خمینی ره، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام، چاپ چهارم، 1385 ش.
15. خمینی، سید روح الله، کتاب البیع، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام، چاپ اول، 1421 ق.
16. راغب، ‌اصفهانى، حسین بن محمد، مفردات ألفاظ القرآن،‌ لبنان - سوریه،‌ دار العلم - الدار الشامیة،‌ چاپ اول، ‌1412 ه‍ ق‌
17. صافى، گلپایگانى، لطف الله، ‌جامع الأحکام،‌ قم، انتشارات حضرت معصومه سلام الله علیها‌، چاپ چهارم، ‌1417 ه‍ ق‌
18. صدوق، ابن بابویه، محمد بن على،‏ عیون أخبار الرضا علیه السلام،‏ تهران‏، نشر جهان‏، چاپ اول، ‏1378 ق‏.
19. صدوق، ابن بابویه، محمد بن على،‏ الخصال‏، قم‏، جامعه مدرسین،‏ چاپ اول، ‏1362 ش‏
20. صدوق، ابن بابویه، محمد بن على،‏ معانی الأخبار، قم‏، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم‏، چاپ اول، ‏1403 ق‏
21. صدوق، ابن بابویه، محمد بن على،‏ من لا یحضره الفقیه،‏ قم،‏ دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم‏، چاپ دوم، ‏1413 ق‏
22. طوسی، ابوجعفر، محمد بن حسن، الخلاف، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ اول، 1407ق.
23. طوسی، ابوجعفر، محمد بن حسن، تهذیب الأحکام ( تحقیق خرسان)، تهران‏، دار الکتب الإسلامیه،‏ چاپ: چهارم، ‏1407 ق‏
24.           قمى، على بن ابراهیم، ‏تفسیر القمی، قم،‏ دار الکتاب،‏ چاپ سوم، ‏1404 ق‏‏.
25.           کوفى، محمد بن محمد اشعث‌ الجعفریات ـ الأشعثیات،‌ تهران، مکتبة نینوى الحدیثة،‌ چاپ اول‌، بی تا.
26.           کلینى، ابو جعفر، محمد بن یعقوب‌، الکافی، تهران، دار الکتب الإسلامیة،‌ چاپ چهارم‌، 1407 ه‍ ق‌
27.           مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى،‏ بحار الأنوار، بیروت،‏ دار إحیاء التراث العربی،‏ چاپ دوم، ‏1403 ق‏
28.           مکارم، شیرازى، ناصر، استفتاءات جدید‌، قم، انتشارات مدرسه امام على بن ابى طالب علیه السلام،‌ چاپ دوم، ‌1427 ه‍ ق‌
29. نجفی، محمدحسن، جواهرالکلام فی شرح شرائع الاسلام، لبنان، دار احیاء التراث العربی، چاپ هفتم، 1404 قمری.
30. نوری، محدث، میرزاحسین، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، بیروت، لبنان، ‌مؤسسه آل البیت علیهم السلام، چاپ اول، 1408 قمری.