فصلنامه دین و قانون

فصلنامه دین و قانون

ورزش بانوان: بررسی مبانی فقهی، ارزیابی سیاستی و ارائه چارچوب قانون‌گذاری

نوع مقاله : Research Article

نویسنده
پژوهشگر گروه فرهنگی و اجتماعی مرکز تحقیقات اسلامی مجلس، قم ، ایران
چکیده
با گسترش روزافزون مشارکت زنان در عرصه ورزش، پرسش‌های بنیادینی در حوزه فقه اسلامی و نسبت آن با سیاست‌گذاری و قانون‌گذاری عمومی پدید آمده است. این پژوهش با هدف تبیین نظام‌مند حکم فقهی ورزش بانوان و ارائه چارچوبی عملی برای حکمرانی و قانون‌گذاری در نظام اسلامی انجام شده است. تحقیق حاضر با بهره‌گیری از روش توصیفی - تحلیلی، می‌کوشد با تفکیک میان «حکم اولیه» ناظر به ذات فعل و «احکام ثانویه» ناظر به شرایط و عناوین عارضی، ظرفیت‌های فقه اسلامی را در مواجهه با مسئله ورزش زنان بازخوانی نماید. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که ورزش بانوان در حکم اولیه، با استناد به اصولی همچون اصل اباحه و برائت، نه‌تنها جایز است؛ بلکه در مواردی رجحان شرعی دارد. چالش‌های فقهی ذیل عناوین ثانویه‌ای چون فقدان استانداردهای متناسب پوشش، چالش تعاملات ورزشی، محدودیت توسعه رشته‌های ورزشی بانوان و مسئله اذن زوج در نسبت با قوّامیت و مدیریت مرد در خانواده بروز می‌یابد؛ عناوینی که می‌توانند در شرایط خاص، حکم جواز اولیه را مقید یا موقتاً محدود سازند. حکومت اسلامی در حوزه ورزش بانوان، نقشی فراتر از منع محرمات دارد و باید به‌صورت فعال در زمینه بسترسازی، قانون‌گذاری، نظارت و فرهنگ‌سازی وارد شود. ایجاد زیرساخت‌های ورزشی اختصاصی و امن، طراحی و تولید لباس‌های ورزشی اسلامی، استاندارد و تربیت کادر فنی و اجرایی زن از مهم‌ترین وظایف تأسیسی دولت است. در بخش قانون‌گذاری و نظارت، تدوین مقررات فنی برای کاهش آسیب، تضمین انطباق مقررات با موازین شرعی و نظارت شورای نگهبان، سلامت جسمانی و رعایت اصول شرعی را تضمین می‌کند. علاوه بر این، نهادسازی فقهی از طریق تشکیل شورای فقهی ورزش کشور، آموزش مدیران و ترویج فرهنگ صحیح ورزش و الگوسازی مناسب زن ورزشکار مسلمان، نقش راهبردی - ارشادی دولت را شکل می‌دهد این رویکرد، ضمن تضمین حق مشروع زنان برای بهره‌مندی از ورزش در راستای تحقق سبک زندگی اسلامی - ایرانی موردتأکید بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی و مقابله فعال، همه‌جانبه و هوشمندانه با ترویج سبک زندگی غربی (آن‌گونه که در توصیه هفتم این بیانیه مورد تصریح قرار گرفته) گامی مؤثر در مسیر تمدن‌سازی نوین اسلامی به‌شمار می‌آید.
کلیدواژه‌ها