فصلنامه دین و قانون

فصلنامه دین و قانون

نگرشی حقوق بشری به تحولات تقنینی حوزه زن و خانواده: الزامات فقهی و التزامات بین المللی

نوع مقاله : Research Article

نویسندگان
1 استادیار حقوق عمومی، گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد، حقوق عمومی، دانشگاه مفید، قم، ایران
چکیده
تعامل حقوق بشر و تقنین در ایران، دو سویه است: از یک سو، مفاهیم و دغدغه‌های حقوق بشری به تدریج وارد ادبیات تقنینی شده و مجلس را به اصلاح قوانین سوق داده است؛ از سوی دیگر، مجلس این مفاهیم را از غربال اصول شرعی (اصل چهارم قانون اساسی) و اقتضائات ملی عبور داده و خوانشی بومی از آنها ارائه می‌کند. این سؤال که مجلس شورای اسلامی در یک دهه اخیر، چه الگویی برای تعامل میان حقوق بشر (به‌ویژه اصل برابری جنسیتی) با چارچوب فقهی-شرعی خود در حوزه زن و خانواده طراحی کرده است، سوالی است که مقاله‌ پیش‌رو در پاسخ به آن و با روش توصیفی-تحلیلی به بررسی ابعاد مختلف مسأله پرداخته است. در جهت پاسخ به این سؤال، ارکان چهارگانه الگوی فوق، تبیین شده است. این چهار رکن عبارتند از: عدم استیلای حقوق بین‌الملل بر تقنین داخلی همراه با التزام به فقه؛ پرهیز از قهر با حقوق بشر و حفظ زبان مفاهمه جهانی؛ رعایت اقتضائات ملی بدون اقدامات شعاری؛ و تشریح دستاوردهای حقوق بشری مصوبات. الگوی مورد اشاره و ارکان چهارگانه آن، نشان می‌دهد که «تبعیض روا» در چارچوب خانواده‌محوری، می‌تواند مسیری برای تحقق برابری ماهوی بدون تعارض با فقه باشد.
کلیدواژه‌ها