فصلنامه دین و قانون

فصلنامه دین و قانون

بررسی فقهی مسئولیت مدنی ناشی از عدم‌النفع در ماده ۱۴ قانون آیین دادرسی کیفری

نوع مقاله : Research Article

نویسنده
عضو هیات علمی گروه حقوق و فقه اجتماعی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران
چکیده
مسئولیت مدنی در نظام قانونی ایران منبعث از مبانی ضمان در فقه امامیه است. از این رو مسئولیت مدنی در هر خسارتی باید با یکی از ادله و قواعد ضمان تطبیق یابد. از گران‌بارترین خسارت‌ها در عصر جدید، زیان ناشی از عدم‌النفع است که گاه با زیان وارد بر عین و منافع مال برابری می‌کند و گاه حتی از این زیان‌ها نیز فراتر می‌رود. عقلا لزوم جبران زیان عدم‌النفع در برخی از مصادیق را ضروری می‌دانند، اما باید قواعد و ادله ضمان نیز بر مسئولیت مدنی ناشی از این زیان تطبیق یابد تا بتوان لزوم جبران این زیان را به مرحله تقنین رسانید. ماده ۱۴ قانون آیین دادرسی کیفری (مصوب ۱۳۹۲) سعی دارد تا با بهره‌گیری از فتوای محقق عراقی (آقا ضیاءالدین) به راهکاری جهت تطبیق ادله و قواعد ضمان بر زیان عدم‌النفع دست یابد. ملاحظه و تدقیق در راهکار و تعلیل مطروحه در این ماده، تأثیرپذیری مفاد و مضمون این ماده از روش و راهکار ارائه شده از سوی محقق عراقی را آشکار می‌کند. مقاله پیش‌رو عهده‌دار این مسئولیت است که بتواند از رهگذر تبیین فتوا و تحلیل دیدگاه محقق عراقی در مبحث ضمان عدم‌النفع، شیوه تأثیرپذیری و اقتباس این ماده از این فتوا را به منصه ظهور رساند.
کلیدواژه‌ها