فصلنامه دین و قانون

فصلنامه دین و قانون

کنشگری تقنینی نسبت به مسئله تبعیض سنی در نظم حقوقی ایران و دولت‌های اسلامی

نوع مقاله : Research Article

نویسنده
محمد صالح تسخیری
استادیار گروه حقوق بین الملل، دانشکده حقوق دانشگاه قم، قم، ایران
10.22034/qjrl.2025.295
چکیده
با فزونی‌یافتن سن امید به زندگی و کاهش نرخ جانشینی، جوامع انسانی با پدیده پیری جمعیت روبرو شدند. این پدیده که برساخته نوظهور اجتماعی به‌شمار می‌آید، سیاست‌گذاران کلان و قانون‌گذاران این جوامع را به چاره‌اندیشی پیرامون مسائل مختلف جمعیت عظیم سالمندان در ابعاد مختلف اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و حقوقی سوق داده است. محوری‌ترین مسئله در مجموعه‌ی نظام مسائل مرتبط با پدیده سالمندی جمعیت، مسئله تبعیض مبتنی بر سن‌وسال است. این مقاله با تمرکز بر مسئله یادشده به این سؤال پاسخ می‌دهد که دولت‌های مسلمان در مقابله با تبعیض سنی، چه کنشگری حقوقی را از خود نشان داده‌اند؟ این مقاله با روش توصیفی - تحلیلی، ضمن بررسی اهمیت مسئله مقابله با تبعیض سنی در نظام مسائل حقوق سالمندان و واکاوی انواع سوءرفتارهای مبتنی بر سن، به بررسی کنشگری تقنینی دولت‌های اسلامی در این خصوص پرداخته است. این مقاله ضمن بررسی دقیق قوانین ایران در این حوزه، تحولات تقنینی دولت‌هایی از جمله مالزی، اندونزی، عربستان، امارات و مصر را در حوزه تضمین حقوق سالمندان و مبارزه با تبعیض سنی بازخوانی کرده است. بر اساس یافته‌های این مقاله، مسئله سالمندی به دلیل نوظهور بودن با التفات تقنینی شایسته‌ای روبرو نشده است و همین عدم آمادگی حقوقی برای رویارویی با پدیده سالمندی، جوامع اسلامی را در زمان تشدید بحران سالمندی با سردرگمی مواجه می‌سازد. ازاین‌رو مقاله حاضر، طراحی الگوی بومی تقنینی مواجهه با نظام مسائل جامعه سالمند برای تصویب قانون جامع حقوق سالمندان یا تقنین مشترک میان دولت‌های اسلامی در این حوزه را پیشنهاد داده است.
کلیدواژه‌ها
تبعیض سنی
حقوق سالمندان
تقنین مشترک
قانون جامع حقوق سالمندان
اساسی‌سازی