فصلنامه دین و قانون

فصلنامه دین و قانون

ماهیت و حکم شکار لهوی از منظر فقه امامیه

نوع مقاله : Research Article

نویسنده
سطح 4 حوزه علمیه و پژوهشگر مرکز فقهی ائمه اطهار علیهم السلام، قم، ایران،
چکیده
در فقه امامیه حکم شکار از جهات مختلف مورد بحث قرار گرفته است که با توجه به اهمیت و تأثیر مسائل مطرح شده در این زمینه، این مقاله به بررسی حکم فقهی شکار از جهت قصد شکارچی پرداخته است. با مراجعه به متون فقهی، مشخص می‌شود که اگر قصد شکارچی تغذیه خود و خانواده خود و یا تجارت باشد به طور مسلم، شکار حرام نیست؛ ولی اگر قصد شکارچی از شکار، لهو و خوش‌گذرانی باشد و صید، لهوی باشد دیدگاه‌های مختلفی در حکم فقهی آن وجود دارد. در این نوشتار، ابتدا آرا و نظرات فقیهان در مورد ماهیت و حکم فقهی شکار لهوی تبیین شده است و بعد از بررسی روایات متعدد و ادله اقامه شده برای حرمت صید لهوی، این نتیجه حاصل شده است که دلیل قاطعی که بر حرمت صید لهوی دلالت کند یافت نمی‌شود؛ البته با این فرض که عمل حرام دیگری مانند اسراف در ضمن صید و شکار رخ ندهد.
کلیدواژه‌ها

  1. منابع

    * قرآن کریم

    1. ابن بابویه، محمّد بن علی (شیخ صدوق)، 1413 ق، من لایحضره الفقیه، تصحیح علی‌اکبر غفّاری، چاپ دوم، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرّسین حوزۀ علمیّۀ قم.
    2. ابن فارس، قزوینی رازی، احمد بن فارس، (1404 ق)، معجم مقاییس اللغة، تحقیق عبدالسلام محمّد هارون، قم: مرکز چاپ و نشر دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیّه.
    3. ابن منظور، محمّد بن مکرم، (1414 ق)، لسان العرب، تحقیق احمد فارس صاحب‌الجوائب، چاپ سوم، بیروت: دارالفکر و دار صادر.
    4. بروجردی، سید حسین، (1416 ق)، البدر الزاهر فی حکم صلاة الجمعة و المسافر، تقریر حسین‌علی منتظری، چاپ سوم، قم: دفتر آیت‌الله منتظری.
    5. تبریزی، جواد، (1416 ق)، إرشاد الطالب إلی التعلیق علی المکاسب، چاپ سوم، قم: مؤسّسۀ مطبوعاتی اسماعیلیان.
    6. تبریزی، جواد، (1384ش)، منهاج الصالحین، قم: مدین.
    7. جوهری، اسماعیل بن حمّاد، (1404 ق)، الصحاح (تاج اللغة و صحاح العربیّة)، تحقیق احمد عبدالغفور عطّار، چاپ سوم، بیروت: دار العلم للملایین.
    8. حرّ عاملی، محمّد بن حسن، (1409 ق)، تفصیل وسائل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعة، قم: مؤسّسة آل‌البیت(ع).
    9. حسینی میلانی، سیّدمحمّدهادی، (1395 ق)، محاضرات فی فقه الإمامیّة (صلاة المسافر و قاعدتی الصحّة و الید)، تحقیق سیّدفاضل حسینی میلانی، مشهد: دانشگاه فردوسی.
    10. حکیم، سید محسن، (1388 ق)، مستمسک العروة الوثقی، قم: مؤسّسه دار التفسیر.
    11. خمینی، سید روح‌اللّٰه، (1422 ق)، نجاة العباد، چاپ اول، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی قدس سره.
    12. خمینی، سید روح‌اللّٰه، (1424 ق)، توضیح المسائل (محشّٰی)، چاپ هشتم، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
    13. خویی، سیّدابوالقاسم، (1410 ق)، معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواة، چاپ قدیم، قم: مرکز نشر آثار شیعه.
    14. خویی، سیّدابوالقاسم، (1410 ق)،منهاج الصالحین، چاپ بیست و هشتم، قم: نشر مدینة العلم.
    15. خویی، سیّدابوالقاسم، (1418 ق)، موسوعة الإمام الخوئیّ، تقریر علی غروی و مرتضی بروجردی و دیگران، قم: مؤسّسۀ احیاء آثار امام خویی.
    16. راغب اصفهانی، حسین بن محمّد، (1412 ق)، مفردات ألفاظ القرآن، تحقیق صفوان عدنان داوودی، بیروت: دار العلم.
    17. شبیری زنجانی، سیّدموسی، (1400 ش)، رسالۀ توضیح المسائل، چاپ سی و یکم، قم: انتشارات مرکز فقهی امام محمّد باقر(ع).
    18. شبیری زنجانی، سیّدموسی، (بی‌تا)، کتاب النکاح، قم: موسسه رای پرداز.
    19. شیخ انصاری، مرتضی، (1415 ق)، المکاسب، قم: مجمع الفکر الإسلامیّ.
    20. شیخ طوسی، محمّد بن حسن، (1407 ق)، تهذیب الأحکام فی شرح المقنعة، تحقیق سیّدحسن موسوی خرسان، چاپ چهارم، تهران: انتشارات اسلامیّه.
    21. طباطبایی، سیّدعلی، (1418 ق)، ریاض المسائل فی تحقیق الأحکام بالدلائل، تحقیق محمّد بهره‌مند و دیگران، قم: مؤسّسة آل‌البیت(ع).
    22. عبدالرحمن عبدالمنعم، محمود، (بی تا)، معجم المصطلحات و الألفاظ الفقهیّة، قاهره: نشر دار الفضیلة.
    23. علامه حلّی، حسن بن یوسف، (1434 ق)، تذکرة الفقهاء، قم: مؤسّسة آل‌البیت(ع).
    24. فاضل لنکرانی، محمد(1380ش)، الاحکام الواضحه، قم: مرکز فقهی ائمه اطهار علیهم السلام.
    25. فراهیدی، خلیل بن احمد، (1410 ق)، العین، تحقیق مهدی مخزومی و ابراهیم سامرایی، چاپ دوم، قم: انتشارات هجرت.
    26. فیروزآبادی، محمّد بن یعقوب، (1415 ق)، القاموس المحیط، بیروت: دارالکتب العلمیّة.
    27. قایینی، محمد، (1430 ق)، المبسوط فی فقه المسائل المعاصرة (المسائل الطبیة)، قم: مرکزفقهی ائمه اطهار( ع).
    28. کمره‌ای، محمدباقر، (1351 ش)، آسمان و جهان (ترجمه کتاب السماء و العالم بحار الأنوار)، تهران: اسلامیه.
    29. محقق حلّی، جعفر بن حسن، (1407 ق)، المعتبر فی شرح المختصر، تحقیق محمّدعلی حیدری و دیگران، قم: انتشارات مؤسّسۀ سیّدالشهداء(ع).
    30. محقق حلّی، جعفر بن حسن، (1408 ق)، شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام، تحقیق عبدالحسین محمّدعلی بقّال، چاپ دوم، قم: مؤسّسۀ مطبوعاتی اسماعیلیان.
    31. نجاشی، احمد بن علی، (1407 ق)، فهرست أسماء مصنّفی الشیعة، تحقیق سیدموسی شبیری زنجانی، چاپ ششم، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرّسین حوزه علمیّه قم.
    32. نجفی، محمّدحسن، (1404 ق)، جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام، تحقیق عبّاس قوچانی و علی آخوندی، چاپ هفتم، بیروت: دار إحیاء التراث العربیّ.
    33. نراقی، احمد بن محمّدمهدی (فاضل نراقی)، (1415 ق)، مستند الشیعة فی أحکام الشریعة، قم: مؤسّسة آل‌البیت(ع).
    34. وحید خراسانی، حسین، (1395ش)، منهاج الصالحین، قم: دلیل ما.