فصلنامه دین و قانون

فصلنامه دین و قانون

بررسی برداشت جریمه‌های نقدی (مالی) توسط دولت از حساب بانکی اشخاص از منظر فقه

نوع مقاله : Research Article

نویسنده
دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه قم و سطح 4 حوزه علمیه، قم، ایران
چکیده
اخذ جرایم از متخلفین یکی از راه‌های متداول برای ایجاد نظم و انضباط اجتماعی در بستر جامعه و همچنین از راه‌های کسب درآمد برای حکومت‎هاست. راهی که اگر با پرداخت و وصول مواجه نگردد هیچ‌یک از دو هدف مذکور حاصل نخواهد شد. یکی از راه‌هایی که امروزه برای رفع مشکل عدم وصول مطالبات جرایم نقدی مطرح می‎شود برداشت جرائم نقدی از حساب بانکی متخلفین بعد از خودداری شخص از پرداخت است. این پیشنهاد به دلیل شائبه وجود برخی از اشکالات و ابهامات فقهی مانند: رعایت مستثنیات دین در اخذ طلب و همچنین خیانت‌درامانت محل تأمل است. تحقیق پیش رو اشکالات و ابهامات موجود را بررسی کرده و با پاسخ به آنها در نهایت جواز، چنین راهکاری را در فرض ضرورت پذیرفته است؛ گرچه به لحاظ اعتماد عمومی نسبت به شبکه بانکی، توصیه اکید بر امتناع از ورود به چنین روشی است.
کلیدواژه‌ها

  1. منابع

    • قرآن کریم
    1. ابن زهره، حمزه‌بن‌علی، (1376ش)، غنیة النزوع الی علمی الاصول و الفروع، قم: موسسه تحقیقاتی امام صادق (ع)
    2. امامی، سید حسن، (بی‌تا)، حقوق مدنی، تهران: نشر اسلامیه.
    3. جمعی از مؤلفان، (بی‌تا)، مجلة فقه أهل البیت(ع)، قم: مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل‌بیت(ع).
    4. حرّ عاملی، محمد بن حسن، (1409 ق)، وسائل‌الشیعة، قم: مؤسسه آل‌البیت علیهم‌السلام.
    5. حلّی، ابن ادریس، محمد بن منصور بن احمد،(1410 ق) السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی، چاپ دوم، قم: دفتر انتشارات اسلامی.
    6. حلّی، علامه، حسن بن یوسف بن مطهر اسدی،(1420 ق) تحریر الأحکام الشرعیة علی مذهب الإمامیة، قم: مؤسسه امام صادق علیه‌السلام.
    7. حلّی، علامه، حسن بن یوسف بن مطهر اسدی، (1413 ق) مختلف الشیعة فی أحکام الشریعة، چاپ دوم، قم: دفتر انتشارات اسلامی.
    8. حلّی، محقق، نجم‌الدین، جعفر بن حسن، (1418 ق) المختصر النافع فی فقه الإمامیة، چاپ ششم، قم: مؤسسة المطبوعات الدینیة.
    9. حلّی، محقق، نجم‌الدین، جعفر بن حسن، (1408 ق) شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام، چاپ دوم، قم: مؤسسه اسماعیلیان.
    10. حلّی، مقداد بن عبدالله سیوری، (1404 ق) التنقیح الرائع لمختصر الشرائع، قم: انتشارات کتابخانه آیة الله مرعشی نجفی – ره.
    11. خمینی، سید روح‌الله، (1379ش)، صحیفه نور: مجموعه رهنمودهای حضرت امام‌خمینی، چاپ دوم، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
    12. خمینی، سید روح‌الله، (1424 ق) توضیح‌المسائل(محشّی)، گردآورنده: سید محمدحسین خمینی بنی‌هاشمی، چاپ هشتم، قم: دفتر انتشارات اسلامی.
    13. خمینی، سید روح‌الله، (بی تا) تحریرالوسیله، قم: ، مؤسسه مطبوعات دار العلم.
    14. رجائی پور، مصطفی؛ عقبائی، فاطمه (پاییز1392). «بررسی مشروعیت خرید دین (تنزیل اسناد و اوراق تجاری) دربانکداری اسلامی از منظر فقه امامیه» فقه و تاریخ تمدن، سال دهم، شماره 3.
    15. روحانی قمّی، سید صادق حسینی، (بی تا) فقه الصادق علیه‌السلام.
    16. صدر، سید محمدباقر، (1401 ق) البنک اللاربوی، چاپ هفتم، بیروت: دار التعارف للمطبوعات.
    17. صدوق، محمّد بن علی بن بابویه، (1413 ق) من لایحضره الفقیه، چاپ دوم، قم: دفتر انتشارات اسلامی.
    18. طبرسی، فضل بن حسن، ( 1384ش)، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران: انتشارات ناصرخسرو.
    19. طوسی، ابوجعفر، محمد بن حسن، (1390 ق) الاستبصار فی ما اختلف من الأخبار، تهران: دارالکتب الإسلامیة.
    20. طوسی، ابوجعفر، محمد بن حسن، (1407 ق) تهذیب الأحکام، چاپ چهارم،تهران: دارالکتب الإسلامیة.
    21. عاملی، حرّ، محمد بن حسن، وسائل‌الشیعة، (1407 ق) قم: مؤسسه آل‌البیت علیهم‌السلام.
    22. شهید ثانی، زین‌الدین بن علی عاملی، (1413 ق) مسالک الأفهام إلی تنقیح شرائع الإسلام، قم: مؤسسة المعارف الإسلامیة.
    23. فاضل لنکرانی، محمد، (1420 ق) تفصیل الشریعة فی شرح تحریرالوسیلة - القضاء و الشهادات، در یک جلد، قم: مرکز فقهی ائمه اطهار علیهم‌السلام.
    24. کلینی، ابوجعفر محمد بن یعقوب، (1407 ق) الکافی، چاپ چهارم، تهران: دارالکتب الإسلامیة.
    25. گلپایگانی، سید محمدرضا موسوی، (1413 ق) کتاب القضاء، قم: دار القرآن الکریم.
    26. مکارم شیرازی، ناصر، (1422 ق) بحوث فقهیة هامة، قم: مدرسة الإمام علی بن أبی طالب(ع).
    27. مکارم شیرازی، ناصر، (بی‌تا) ربا و بانکداری اسلامی، قم: بی‌نا.
    28. نجفی، صاحب الجواهر، محمدحسن، (بی‌تا) جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام، چاپ هفتم، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
    29. ، کاشف الغطاء نجفی، حسن بن جعفر بن خضر، (1422 ق) أنوار الفقاهة، نجف اشرف: مؤسسه کاشف الغطاء.
    30. نراقی، مولی احمد، (1415 ق) مستند الشیعة فی أحکام الشریعة، قم:مؤسسه آل‌البیت علیهم‌السلام.
    31. یوسفی راد، علی اکبر، سادات حسینی، سید حسین؛دهقان، رمضان (زمستان 1399). «بررسی فقهی -حقوقی زمان احتساب خسارت تاخیر تأدیه در جرایم دارای رد مال پولی»  پژوهش های فقه و حقوق اسلامی، شماره‎
    32. یزدی، سید محمدکاظم طباطبایی، (بی‌تا) تکملة العروة الوثقی، قم:کتاب‌فروشی داوری.