فصلنامه دین و قانون

فصلنامه دین و قانون

تکالیف الزامیه نمایندگان در مرحله قانونگذاری

نوع مقاله : Research Article

نویسنده
مدرس سطوح عالی حوزه علمیه ، مدیر کارگروه فقه تقنینِ گروه پژوهشی فقه‌‌ سیاسی مرکز فقهی ائمه اطهار (علیهم السلام) قم، ایران
چکیده
مجلس شورای اسلامی دارای دو شأن نظارتی و تقنینی است. در شأن تقنینی، نماینده مجلس با رأی دادن به طرح یا لایحه، اعتبار قانونی به آن می‌‌بخشد. هرچند بنابر قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، این اعتبار قانونی معلّق به «عدم ردّ» در شورای نگهبان است، اما بنابر تصریحات قانون اساسی، مجلس شورای اسلامی صلاحیت منحصره «وضعِ» قانون را داشته و تحقق‌بخش «قوه مقننه» در نظام حقوقی کشور می‌‌باشد. با نظر به موضوع‌‌شناسی حقوقی، نماینده مجلس با رأی خویش در مقام «انشاء قانون» برمی‌‌آید و با این عمل حقوقی، در امور عامه دخالت می‌‌کند که حیطه ولایتِ «فقیه» است و او در حقیقت نیابت از ولی ‌‌فقیه در امر تقنین را به عهده می‌‌گیرد و همچنین با نظر به اینکه قانون اساسی برای اعمال حقوقی نماینده مجلس الزاماتی را در نظر گرفته است، به نظر می‌‌رسد می‌‌توان تکالیف الزامیه‌‌ای را متوجه به عمل حقوقی نماینده مجلس دانست. نگارنده در این مقاله سعی دارد با نظر به مبانی پذیرفته و موضوع‌‌شناسی حقوقی «رأی»، تکالیف الزامیه مورد نظر را به‌دست آورد؛ تکالیف الزامیه شرعیه‌‌ای که نماینده مجلس باید ملتزم به رعایت آنها گردیده و نباید آنها را ترک نماید. 
کلیدواژه‌ها

  1. اراکی، محمدعلی (1415ق). کتاب البیع. قم: مؤسسه در راه حق.
  2. اراکی، محمدعلی (1375). اصول الفقه. قم: مؤسسه در راه حق.
  3. اصفهانی، محمدحسین (1427ق). حاشیة کتاب المکاسب. چاپ دوم، قم: ذوی القربی.
  4. تبریزی، جواد (1416ق). ارشاد الطالب الی التعلیق علی المکاسب. چاپ سوم، قم: مؤسسه اسماعیلیان.
  5. انصاری، مرتضی (1383). مطارح الأنظار. چاپ دوم، قم: مجمع الفکر الإسلامی.
  6. انصاری، مرتضی (1415ق). القضاء و الشهادات. قم: کنگره جهانی بزرگداشت شیخ انصاری.
  7. ایروانی، علی (1422ق). الأصول فی علم الأصول. قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.
  8. بروجردی، حسین (1416ق). البدر الزاهر فی صلاة الجمعة و المسافر. چاپ سوم، قم: دفتر آیت‌الله بروجردی.
  9. تروپه، میشل (1400). فلسفه حقوق. ترجمه مرتضی کلانتریان، چاپ ششم، تهران: آگه.
  10. حائری، سید کاظم (1425ق). المرجعیة و القیادة. چاپ سوم، قم: دار التفسیر.
  11. حلّى، حسن‌بن یوسف (1414ق). تذکرة الفقهاء. قم: مؤسسه آل البیت:.
  12. خراسانی، محمدکاظم (1409ق). کفایة الأصول. قم: مؤسسة آل البیت:.
  13. خلخالی، سید محمدمهدی (1425ق). الحاکمیة فی الإسلام. قم: مجمع اندیشه اسلامی.
  14. خمینی، سید مصطفی (1418ق). تحریرات فی الأصول. قم: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
  15. خمینی، سید روح‌الله (1434ق). تحریر الوسیلة. چاپ دوازدهم، قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
  16. خمینی، سید روح‌الله (1426ق). الإجتهاد و التقلید. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
  17. خوئی، سید ابوالقاسم (1418ق). موسوعة الامام الخوئی. قم: مؤسسة إحیاء آثار الإمام الخوئی.
  18. دانش‌پژوه، مصطفی (1396). فلسفه حقوق. قم: مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی.
  19. روحانی، سید محمد (1413ق). منتقی الأصول. قم: دفتر آیت‌الله روحانی.
  20. زرگری‌نژاد، غلامحسین (بی‌تا). رسائل مشروطیت. بی‌جا: بی‌نا.
  21. سبزواری، سید عبدالأعلی. (1413ق). مهذب الأحکام. چاپ چهارم، قم: مؤسسه المنار.
  22. شهیدی تبریزی، میرزا فتاح (1375ق). هدایة الطالب إلی اسرار المکاسب. تبریز: چاپخانه اطلاعات.
  23. کاتوزیان، ناصر (1400). فلسفه حقوق. چاپ دوم، تهران: گنج دانش.
  24. کاشف الغطاء، حسن (1422ق). انوار الفقاهة (المکاسب). نجف: مؤسسه کشف الغطاء.
  25. طباطبائی، سید محمدحسین (بی­تا). حاشیة الکفایة. قم: نشر بنیاد علمی علامه طباطبائی.
  26. طوسى، محمدبن حسن (1387ق). المبسوط فی فقه الإمامیة. چاپ سوم، تهران: المکتبة المرتضویة.
  27. عراقی، آقاضیاء (1388). الإجتهاد و التقلید. قم: نوید اسلام.
  28. عراقی، آقاضیاء (بی‌تا). کتاب القضاء. قم: چاپخانه مهر.
  29. قاضی شریعت‌پناهی، سید ابوالفضل (1395). حقوق اساسی و نهادهای سیاسی. چاپ چهاردهم، تهران: میزان.
  30. لاری، سید عبدالحسین (1418ق). التعلیقة علی المکاسب. قم: مؤسسة المعارف الإسلامیة.
  31. مجلس شورای اسلامی (1364). مشروح مذاکرات خبرگان قانون اساسی. تهران: اداره‌کل امور فرهنگی و روابط عمومی مجلس شورای اسلامی.
  32. مظفر، محمدرضا (1375). اصول الفقه. چاپ پنجم، قم: مؤسسه اسماعیلیان.
  33. مصباح یزدی، محمدتقی (1402). حکیمانه‌ترین حکومت. چاپ ششم، قم: مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی.
  34. منتظری، حسین‌على (1409ق)‌. دراسات فی ولایة الفقیه و فقه الدولة الإسلامیة. چاپ دوم، قم: تفکر.
  35. مؤمن قمی، محمد (1425ق). الولایة الإلهیة الإسلامیة أو الحکومة الإسلامیة. قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
  36. نائینی، محمدحسین (1398). تنبیه الامة و تنزیه الملة. چاپ چهارم، قم: بوستان کتاب.
  37. نجفی، محمدحسن (بی‌تا). جواهرالکلام فی شرح شرائع الاسلام. چاپ هفتم، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
  38. هیوود، اندرو (1399). سیاست: چاپ دهم، تهران: نی.
  39. یزدی، سید محمدکاظم. (بی‌تا). تکملة العروة الوثقى. تهران: کتابفروشی داوری.