فصلنامه دین و قانون

فصلنامه دین و قانون

چیستی حقوق شهروندی و راهکارهای فراگیرسازی آن در جامعه

نوع مقاله : Research Article

نویسندگان
1 دانش‌آموخته دروس عالی حوزه علمیه قم و دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه قم، قم، ایران.
2 دانش‌آموخته دروس عالی حوزه علمیه قم و دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق عمومی دانشگاه قم، قم، ایران.
3 استادیار دانشکده حقوق دانشگاه قم، قم، ایران.
چکیده
یکی از شاخصه‌های مهم ارزیابی رضایت مردم از کارگزاران حکومتی عملکرد آنان در تحقق حقوق شهروندی آحاد جامعه است. به‌گونه‌ای که می‌توان تناسب محسوسی میان رضایتمندی مردم از دولت و عملکرد دولت در التزام به رعایت حقوق شهروندی را مشاهده کرد. در همین راستا یکی شاخصه‌هایی که می‌تواند منجر به رضایتمندی مردم از حکومت شود، تقید و تلاش حکومت در تحقق حقوق شهروندی است. اما دولت‌ها در تحقق این مهم با چالش‌هایی مواجه هستند که عدم توجه به آنها می‌تواند صدمات جدی در احقاق حقوق شهروندی ایجاد کند و همین امر منجر به نارضایتی مردم از حکومت‌ شود. در همین جهت یکی از الزامات دولت در تحقق هرچه بیشتر حقوق شهروندی، شناسایی این چالش‌ها و رفع آنها است. در همین راستا این سؤال مطرح می‌شود که مهم‌ترین چالش‌های پیش‌ِروی دولت در تحقق حقوق شهروندی چیست و دولت چه راهکارهایی را می‌تواند برای مقابله با آنها پیش‌بینی کند؟ این پژوهش با بهره‌مندی از روشی تحلیلی ـ توصیفی و استفاده از منابع کتابخانه‌ای و مصاحبه‌ با صاحب‌نظران این حوزه، آسیب‌هایی چون عدم آشنایی دولتمردان و شهروندان با مفاهیم و اصول حقوق شهروندی، نبود چارچوب و ساختار مناسب برای اعتراض مردم به تصمیمات حکومتی را چالش‌های پیش‌ِروی تحقق حداکثری حقوق شهروندی برشمرده است. در همین راستا برای رفع این چالش‌ها راهکارهایی چون استفاده از ظرفیت‌های رسانه‌، آموزش و پرورش و تعهد عملی به الزامات اسلامی را پیشنهاد می‌دهد.
کلیدواژه‌ها

  1. قرآن

    نهج البلاغه

    1. جعفری لنگرودی، محمدجعفر، (1372)، ترمینولوژی حقوق، ج3، تهران: کتابخانه گنج دانش.
    2. جوادی آملی، عبدالله، (1369)، کرامت در قرآن، تهران: مرکز نشر فرهنگی رجا.
    3. ـــــــــــــــــــ، (1379)، فلسفه حقوق بشر، قم: مرکز نشر اسراء.
    4. جوان آراسته، حسین و محسن ملک افضلی، (1401)، حقوق اساسی 3، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
    5. حر عاملی، محمدبن حسن، (1409ق)، وسائل الشیعه، 30ج، قم: آل البیت لإحیاء التراث.
    6. دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه دهخدا.
    7. فالکس، کیث (1381)، شهروندی، ترجمه محمدتقی دلفروز، تهران: کویر.
    8. فتحی، س. و م. مختارپور، (1390)، «توسعه شهری، شهرنشینی و حقوق شهروندی»، مطالعات توسعه اجتماعی ایران، سال سوم، ش4، ص89ـ105.
    9. ماده ۷۵ منشور حقوق شهروندی.
    10. متقی هندی، علی‌ابن حسام الدین، (1989)، کنز العمّال، بیروت: مؤسسه الرساله.
    11. مجلسی، محمدباقربن محمدتقی، (1403ق)، بحار الانوار، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
    12. مطهری، مرتضی، (1359)، نظام حقوق زن در اسلام، قم: انتشارات اسلامی.
    13. معین، محمد، (1386)، فرهنگ فارسی معین، تهران: زرین.
    14. موسوی خمینی، روح الله، (1378)، تحریر الوسیله، تهران: اسماعیلیان.
    15. مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)، (1378)، صحیفه امام، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).