فصلنامه دین و قانون

فصلنامه دین و قانون

قوانین طلاق قضایی و طلاق بر مبنای عسر و حرج، در ترازوی نقد

نوع مقاله : Research Article

نویسندگان
1 هیئت علمی دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد حقوق خصوصی دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، تهران، ایران.
چکیده
موضوع مقاله «بررسی قوانین خانواده در زمینه طلاق قضایی، به ویژه طلاق بر مبنای عسر و حرج» است تا ایرادها و نواقص آن روشن شود. اکثر مواردی که در تبصره ماده 1130 قانون مدنی به عنوان مصادیق عسر و حرج ذکر گردیده، علاوه بر آنکه به حد عسر و حرج که ادامه زندگی را برای زن مشقت بار کند نمی‌رسد، نمی‌تواند از مصادیق عسر و حرج شمرده شود؛ چه بسا ذیل عنوان دیگری مثل «معاشرت به معروف» قرار گیرد. همچنین، ذکر این موارد به عنوان مصادیق عسر و حرج، مخالفِ امتنانی بودن قاعده نفی عسر و حرج بوده، و موجب افزایش آمار طلاق در جامعه می‌شود. در زندگی خانوادگی، زوج یا باید تمام حقوق و وظایف خود را به خوبی انجام دهد یا زن را طلاق دهد. برخورد ناشایست زوج با زوجه و عدم انجام وظایفش در مقابل او از یک طرف، و طلاق ندادن زوجه از طرف دیگر، ظلم در حق زوجه است. در این صورت، حاکم بر مبنای عدالت و لزوم رفع ظلم و از این جهت که باید عدالت را در جامعه برقرار نماید، زن را طلاق می‌دهد.
کلیدواژه‌ها

  1. قرآن کریم.

    1. ابن منظور، محمد بن مکرم، (1414ق)، لسان العرب، بیروت: دارالفکر.
    2. انصاری، مرتضی، (1415ق)، کتاب النکاح، قم: کنگره جهانی بزرگداشت شیخ اعظم انصاری.
    3. ــــــــــــــ ، (1428ق)، فرائد الاصول، قم: مجمع الفکر الاسلامی.
    4. جعفری لنگرودی، محمد جعفر، (1376)، حقوق خانواده، تهران: گنج دانش.
    5. جلالی، سید مهدی، (1393)، حقوق خانواده، تهران: خرسندی.
    6. حرعاملى، محمد بن حسن، (1409ق)، وسائل الشیعه، قم: مؤسسه آل البیت^.
    7. حکمت‌نیا، محمود؛ پیوندی، غلامرضا؛ حاجی ده آبادی، احمد؛ محمدی، علی و هدایت‌نیا، فرج الله، (1388)، فلسفه حقوق خانواده، تهران: روابط عمومی شورای فرهنگی ـ اجتماعی زنان.
    8. حلی، حسین، (1455ق)، بحوث فقهیه، قم: مؤسسه المنار.
    9. خوئی، سید ابوالقاسم، (1422ق)، مصباح الاصول، قم: داوری.
    10. ـــــــــــــــــ ، (1410ق)، منهاج الصالحین، قم: مدینه العلم.
    11. دهخدا، علی اکبر، (1377)، لغت نامه دهخدا، تهران: دانشگاه تهران.
    12. سبزواری، سید عبد الأعلی، (1413ق)، مهذّب الاحکام، قم: مؤسسه المنار.
    13. سیستانی، سید علی، (1417ق)، منهاج الصالحین، قم: دفتر آیت الله سیستانی.
    14. صفایی، سید حسین و امامی، اسد الله، (1392)، مختصر حقوق خانواده، تهران: میزان.
    15. طباطبائی یزدی، سید محمد کاظم، (بی‌تا)، ملحقات العروه الوثقی، قم: داوری.
    16. عاملی (شهید ثانی)، زین الدین بن علی، (1410ق)، الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه، قم: داوری.
    17. ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ، (1413ق)، مسالک الأفهام الی تنقیح شرائع الاسلام، قم: مؤسسه المعارف الاسلامیه.
    18. فاضل موحدی لنکرانی، محمد، (بی‌تا)، جامع المسائل، قم: امیر قلم.
    19. قانون اساسی.
    20. قانون حمایت خانواده، مصوب 1346.
    21. قانون حمایت خانواده، مصوب 1353.
    22. قانون مدنی.
    23. کاتوزیان، ناصر، (1382)، حقوق مدنی(خانواده)، تهران: شرکت سهامی انتشار.
    24. گلپایگانی، سید محمد رضا، (1409ق)، مجمع المسائل، قم: دارالقرآن الکریم.
    25. لایحه قانونی تشکیل دادگاه‌های مدنی خاص، مصوب 1358.
    26. لطفی، اسدالله، (1389)، حقوق خانواده، تهران: خرسندی.
    27. محقق داماد، سید مصطفی، (1406ق)، قواعد فقه، تهران: مرکز نشر علوم اسلامی.
    28. مطهری، مرتضی، (بی‌تا)، مجموعه آثار، تهران: صدرا.
    29. مفید، محمد بن محمد بن نعمان، (1413ق)، المقنعه، قم: کنگره جهانی هزاره شیخ مفید.
    30. مکارم شیرازی، ناصر، (1424ق)، کتاب النکاح، قم: مدرسه امام علی بن ابی‌طالب×.
    31. موسوی بجنوردی، سید محمد، (1390)، حقوق خانواده، تهران: مجد.
    32. موگویی، حاجی علی، (1387)، قاعده عسر و حرج و حق زنان در طلاق، تهران: اطلاعات.
    33. مهرپور، حسین، (1387)، مباحثی از حقوق زن از منظر حقوق داخلی مبانی فقهی و موازین بین المللی، تهران: اطلاعات.
    34. مؤذیان، محمد رضا، (بی‌تا)، مجموعه نظریات شورای نگهبان درباره مصوبات مجلس شورای اسلامی، تهران: مرکز تحقیقات شورای نگهبان.
    35. نجفی خوانساری، موسی، (بی‌تا)، منیة الطالب فی حاشیه المکاسب، قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
    36. نجفی، محمد حسن، (بی‌تا)، جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
    37. نوری، میرزا حسین، (1408ق)، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، بیروت: مؤسسه آل البیت^.
    38. هدایت‌نیا، فرج الله، (1392)، عناوین ثانوی و حقوق خانواده، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.