فصلنامه دین و قانون

فصلنامه دین و قانون

راهکارهای افزایش اعتماد سیاسی میان شهروندان و نظام اسلامی

نوع مقاله : Research Article

نویسندگان
1 دکتری علوم سیاسی دانشگاه امام صادق7 و استادیار پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، قم، ایران.
2 دانشجوی دکتری علوم سیاسی دانشگاه باقرالعلوم7 و طلبه درس خارج حوزه علمیه قم، ایران.
3 دانشجوی دکتری دانشگاه امام صادق7 و طلبه درس خارج حوزۀ علمیه قم، ایران.
چکیده
«اعتماد سیاسی» عنصری مهم و تأثیرگذار در رابطه میان مردم و حکومت است که تا قبل از انقلاب، سیر نزولی به خود گرفته بود و با پیروزی انقلاب، استقرار نظام اسلامی و ارائه الگوی مردم‌سالاری دینی تا حدود زیادی بهبود پیدا کرد. اما خلأهای زیادی در ثبات و تقویت اعتماد سیاسی وجود داشته و مشکلات و موانع عدیده‌ای در مسیر حرکت انقلاب قرار دارد که اعتماد سیاسی را خدشه‌دار کرده و مورد آسیب قرار داده است. اکنون سؤال این است که راهکارهای افزایش اعتماد سیاسی میان شهروندان و نظام اسلامی کدام است؟ در پاسخ به این پرسش، مقاله حاضر به موانع ایجاد اعتماد سیاسی و راهکارهای اسلامی آن به روش توصیفی ـ تحلیلی و تحلیل برخی متون دینی، به‌دلیل نوع داده‌های موجود در این زمینه پرداخته است. بر این اساس راهکارها در سه دسته درونی و اعتقادی، اقدامی و عملیاتی، و اقناعی و شناختی ارائه شده که در نتایج تحقیق به ایجاد تقوای سیاسی، ارتقای کارآمدی، مبارزه با فساد، شفافیت سیاسی، افزایش اعتقاد به مبانی معرفتی دین و انقلاب اسلامی، ایجاد انگیزه سیاسی میان شهروندان، افزایش توان رسانه‌ای و نشر کارآمدی نظام اشاره شده است.
کلیدواژه‌ها

  1. الف) فارسی

    قرآن کریم.

    1. اسکندری، مجتبی، (پاییز و زمستان 1390)، «بررسی ابعاد مفهوم اعتماد در اندیشه شهید مطهری و کاربرد آن در مدیریت سازمان‌ها»، دوفصلنامه مدیریت اسلامی، شماره 83.
    2. ابن‌شعبه حرّانی، حسن ‌بن علی‌بن حسین، (1387)، تحف العقول، ترجمه صادق حسن‌زاده، قم: آل علی7.
    3. باقری، محمود، (پاییز و زمستان 1398)، «بررسی تأثیر نگرش به کیفیت و عملکرد نهادهای دولتی بر اعتماد اجتماعی در میان شهروندان شهر شیراز»، دوفصلنامه جامعه‌شناسی نهادهای اجتماعی، شماره 14.
    4. خامنه‌ای، سید علی، (1398)، فصول هدایتگری، قم: بنیاد فرهنگ و اندیشه انقلاب اسلامی.
    5. توکلی، عبدالله، (1379)، اعتماد در سازمان با نگرش اسلامی، پایان‌نامه، قم: پژوهشکده حوزه و دانشگاه.
    6. ثابت، زینب و ویشکا سوقه، (زمستان 1400)، «بررسی رابطه کارآمدی دولت و اعتماد اجتماعی در جامعه ایران؛ مطالعه موردی شهروندان شهر رشت»، پژوهش‌نامه علوم سیاسی، شماره 1.
    7. پایگاه حفظ و نشر آثار آیت‌الله العظمی سید علی خامنه‌ای، http://khamenei.ir.
    8. خواجه‌سروی، غلامرضا، (بهار 1397)، «مؤلفه‌های اعتماد سیاسی در جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه جامعه‌شناسی سیاسی ایران، سال اول، شماره 1.
    9. ردادی، محسن، (1394)، سرمایه اجتماعی عدالت‌محور در اندیشه‌های امام خمینی و امام خامنه‌ای و کاربست آن در الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، پایان‌نامه، تهران: دانشگاه امام صادق7.
    10. ردادی، محسن، (پاییز 1396)، «تقوای سیاسی و اعتماد سیاسی: مقایسه ظرفیت اعتمادسازی لیبرال‌ دموکراسی و مردم‌سالاری دینی»، فصلنامه مطالعات راهبردی بسیج، سال بیستم، شماره 76.
    11. ریحانی، جاسم، (آذر 1379)، «تقوای سیاسی در مکتب امیر مؤمنان7»، کیهان فرهنگی، شماره 170.
    12. زارعی، راضیه، (بهار 1394)، «ظرفیت راهبردی فقه سیاسی شیعه در تولید اعتماد سیاسی»، فصلنامه شیعه‌شناسی، شماره 49.
    13. سیاهپوش، امیر، (1398)، سیاست از منظر آیت‌الله العظمی خامنه‌ای، تهران: انقلاب اسلامی.
    14. سید رضی، محمدبن حسین‌بن موسی، (1367)، نهج البلاغه، ترجمه سید جعفر شهیدی، تهران: علمی و فرهنگی.
    15. سید جوادین، سید رضا، (1378)، «روش‌های ایجاد اعتماد و سازمان»، فصلنامه مصباح، سال پنجم، شماره 18.
    16. شامی‌زاده، بهروز، (1400)، عظمت ملت ایران قوی، تحول 1400، قم: بنیاد فرهنگ و اندیشه انقلاب اسلامی.
    17. شایگان، فریبا، (بهار و تابستان 1387)، «بررسی عوامل تأثیرگذار بر اعتماد سیاسی»، دوفصلنامه دانش سیاسی، سال چهارم، شماره 1.
    18. طباطبایی، سید محمدحسین، (1376)، تفسیر المیزان، ترجمه ناصر مکارم شیرازی، تهران: رجا، امیرکبیر.
    19. قدسی، علیرضا، (1393)، جایگاه اعتماد سیاسی در الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، رساله دکتری، تهران: دانشگاه امام صادق7.
    20. کریمی، ابوالقاسم، (1398)، معیشت مؤمنانه، تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
    21. موسوی خمینی، سید روح‌الله، (1358)، صحیفه نور، تهران: سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی.
    22. معین، محمد، (1371)، فرهنگ فارسی، تهران: امیر کبیر.
    23. نوری، میرزا حسین، (1408ق)، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، قم: مؤسسه آل البیت لاحیاء التراث.
    24. نراقی، مهدی، (1364)، جامع ‌السعادات، ترجمه جلال‌الدین مجتبوی، تهران: حکمت.

    ب) لاتین

    1. Hardin, R., (2006)., “The Street-Level Epistemology of Trust”, in R. M. Kramer (Ed.), Organizational trust: A reader, 21ـ47, New York: Oxford University.
    2. Hetherington, Marc, (1998), ”The Political Relevance of Political Trust”, The American Political Science Review, 92, 4.
    3. Lipset, S. M., (1963), Political Man: The Social Bases of Politics, New York: Anchor Books.