فصلنامه دین و قانون

فصلنامه دین و قانون

بررسی روش‌های بالا بردن مطلوبیت و کارآیی در مسئولیت قرادادی با توجه به مواد 226 تا 230 قانون مدنی

نوع مقاله : Research Article

نویسندگان
سید محسن سجادی 1
رضا بابازاده 2
1 استادیار اقتصاد، دانشگاه مفید قم. قم، ایران
2 کارشناسی ارشد، حقوق اقتصادی، مؤسسه آموزش عالی غیرانتفاعی طلوع مهر، قم.ایران
10.225/qjrl.2022.209
چکیده
حقوق اقتصادی نگاهی متفاوت به موضوع مسئولیت قرادادی دارد؛ به‌طوری‌که از نگاه حقوق اقتصادی هدف وضع قواعد جبران خسارت و تنبیه ناقض قرارداد نیست، بلکه جبران خسارت زیان‌دیده می‌باشد. این دیدگاه باعث گردید که قرارداد به‌صورت اختیاری اجرا شود، این بدان منظور است که یک انتخاب آزادانه بین پرداخت خسارت و انجام عین تعهد وجود دارد. بر پایه تحلیل اقتصادی، انجام تعهدات قراردادی در ایجاد یک رابطۀ قراردادی، صرفاً موضوعیت ندارند، بلکه این نوع از قراردادها یک تابع از کارایی و مطلوبیت دیده می‌شوند. ازاین‌رو نوشتار حاضر به‌دنبال بررسی روش‌هایی در مسئولیت قراردادی می‌باشد که بتواند این مقوله را به سطح مطلوبیت برساند. نتیجه چنین نگرشی امکان نقض قرارداد توسط متعهد و پرداخت خسارت آن خواهد بود. اما گروهی که قائل به رعایت بیشتر اصول اخلاقی در حقوق قراردادها هستند و این اصول را سودمند می‌دانند، موافق چنین نظری نیستند
کلیدواژه‌ها
مسئولیت قراردادی
وجه التزام قراردادی
نقض عامدانه تعهدات قراردادی
کارآیی اقتصادی
اجرای عین تعهد
مطلوبیت
  1. ابن‌ادریس حلّى، محمدبن منصوربن احمد، (1410ق)، السرائر الحاوی لتحریر الفتاوى‌، قم: انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ دوم‌.
  2. ابن‌قدامه، عبدالرحمن‌بن محمد، (بی‌تا)، الشرح الکبیر، بیروت: دار الکتاب العربی للنشر والتوزیع.
  3. ادریس، عوض احمد، (1372)، دیه، ترجمه علیرضا فیض، تهران: انتشارات وزارت ارشاد.
  4. اصفهانى، سید ابوالحسن، (1422ق)، وسیله النجاه مع تعالیق الإمام الخمینى، قم: مؤسسه تنظیم و نشر آثار الإمام الخمینى.
  5. آل کاشف الغطاء، الشیخ محمدحسین، (1359ق)، تحریر المجلّه، مکتبه النجاه و مکتبه الفیروزآبادی.
  6. البهبهانى، السید على، (1405 ق)، الفوائد العلیّه، اهواز: مکتبه دارالعلم، چاپ دوم.
  7. التبریزى، المیرزا جواد، (1426ق‌)،‌ تنقیح مبانی الأحکام (القصاص)‌، قم: دار الصدیقه الشهیده3، چاپدوم.
  8. حاجی ده‌آبادی، احمد، (1396)، جرایم علیه اشخاص (قتل)، تهران: میزان.
  9. ــــــــــــــــ، (1395)، «شرکت در جرم در قانون مجازات اسلامی 1392»، نشریه حقوق اسلامی، شماره 50.
  10. حرّ عاملى، محمدبن حسن، (1409ق)،‌ وسائل الشیعه إلى تحصیل مسائل الشریعه‌، قم: مؤسسه آلالبیت:.
  11. الحسینى العاملی، السید محمدجواد، (1419ق)، مفتاح الکرامه فى شرح قواعد العلامه (طبع جدید)، قم: مؤسسه النشر الاسلامی التابعه لجماعه المدرسین بقم المقدسه.
  12. حسینى عمیدى، سید عمیدالدین‌بن محمد اعرج، (1416ق)، کنز الفوائد فی حل مشکلات القواعد‌، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
  13. حلّى، یحیى‌بن سعید، (1405ق)‌، الجامع للشرائع‌، قم: نشر مؤسسه سید الشهداء العلمیه‌.
  14. حلّى (علامه)، حسن‌بن یوسف‌بن مطهر اسدى‌، (1413ق)‌، قواعد الأحکام فی معرفه الحلال و الحرام‌، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
  15. ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ، (1421ق)، تلخیص المرام فی معرفه الأحکام‌‌، قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى.
  16. الخطیب، محمد شربینی، (1377ق‌)، مغنی المحتاج، بیروت: دار احیاء التراث العربی‌.
  17. خوانسارى، سید احمدبن یوسف، (1405ق)‌، جامع المدارک فی شرح مختصر النافع‌، قم: نشر مؤسسه اسماعیلیان‌، چاپ دوم.
  18. سیروس، قادر و رضا شکری، (1383)، قانون مجازات اسلامی در نظم حقوق کنونی، تهران: مهاجر، چاپ سوم.
  19. شهید ثانى، زین‌الدین‌بن على عاملى، (1401ق)، الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه (محشّى کلانتر)، قم: داوری.
  20. ـــــــــــــــــــــــــــــــــــ، (1413 ق)، مسالک الأفهام إلى تنقیح شرائع الإسلام‌، قم: مؤسسه المعارف الإسلامیه‌.
  21. شیخ صدوق، محمدبن على‌بن بابویه قمى، (1413ق)، من لا یحضره الفقیه‌، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ دوم.
  22. شیخ طوسى، محمدبن حسن، (1400ق)، النهایه فی مجرد الفقه و الفتاوى، بیروت: دار الکتاب العربی، چاپ دوم.
  23. ــــــــــــــــــــــــــ، (1390ق)، الاستبصار فیما اختلف من الأخبار، تهران: ‌نشر دارالکتب الإسلامیه‌.
  24. ــــــــــــــــــــــــــ، (1407ق)،‌ تهذیب الأحکام‌، تهران‌: دار الکتب الإسلامیه‌، چاپ چهارم.
  25. ــــــــــــــــــــــــــ، (1387ق)، المبسوط فی فقه الإمامیه، تهران: المکتبه المرتضویه لإحیاء الآثار الجعفریه، چاپ: سوم.
  26. صادقی، میرمحمد، (1398)، جرایم علیه اشخاص، تهران: میزان، چاپ بیست‌وهفتم.
  27. طباطبایى حائرى، سید على‌بن محمد، (1418ق)‌، ریاض المسائل فی تحقیق الأحکام بالدلائل، قم: نشر مؤسسه آل البیت:.
  28. طباطبائی یزدی، سید محمدکاظم، (1417ـ1420ق)، العروه الوثقى، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
  29. طرابلسى، قاضى‌ابن براج عبدالعزیز، (1406ق)، المهذب، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
  30. العیاشى، ابوالنظر محمدبن مسعودبن عیاش السلمى السمرقندى، (‌بی‌تا)، تفسیر العیاشی، تهران: المکتبه العلمیه الإسلامیه.
  31. فاضل ‌لنکرانى موحدى، محمد، (1418ق)، تفصیل الشریعه فی شرح تحریر الوسیله (کتاب الدیات)، قم: نشر مرکز فقهى ائمه اطهار:.
  32. فاضل هندى، محمدبن حسن اصفهانى، (1416ق)‌، کشف اللثام و الإبهام عن قواعد الأحکام‌، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
  33. فخر المحققین، محمدبن حسن‌بن یوسف حلّى، (1387ق)، إیضاح الفوائد فی شرح مشکلات القواعد‌، قم: مؤسسه اسماعیلیان‌.‌
  34. فیّاض کابلى، محمداسحاق، (بی‌تا)، منهاج الصالحین، بی‌جا (موجود در نرم‌افزار جامع فقه اهل بیت:).
  35. کلینى، ابوجعفر محمدبن یعقوب، (1407ق)‌، الکافی، تهران: دار الکتب الإسلامیه‌، چاپ چهارم‌.
  36. کیدرى، قطب‌الدین محمدبن حسین، (1416ق)، إصباح الشیعه بمصباح الشریعه، قم: مؤسسه امام صادق7.
  37. محقق حلّى، نجم‌الدین جعفربن حسن، (1408ق)‌، شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام‌، قم: مؤسسه اسماعیلیان، چاپ دوم.
  38. محمدی جورکویه، علی و محسن کرانی، (1399)، «تعیین مسئولیت اشتراکی در قتل»، مجله حقوق اسلامی، شماره 66.
  39. مدنى کاشانى، آقا رضا، (1410ق)، کتاب القصاص للفقهاء و الخواص، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ دوم.
  40. مغنیه، محمدجواد، (1421ق)، فقه الإمام جعفر الصادق7، قم: مؤسسه انصاریان للطباعه و النشر، چاپدوم.
  41. المنتظری، الشیخ حسین‌علی، (1415ق)، دراسات فی ولایه الفقیه وفقه الدوله الإسلامیه، قم: تفکر، چاپدوم.
  42. مؤسسه آموزشی و پژوهشی قضا، (1390)، گنجینه استفتائات قضایی (نرم‌افزار)، نسخه 2، قم: مرکز تحقیقات فقهی قوه قضائیه.
  43. موسوى خمینی، سید روح‌الله، (1408ق)، تحریر الوسیله، قم: دارالکتب العلمیه، اسماعیلیان، چاپ سوم.
  44. موسوى خویى، سید ابوالقاسم، (1422ق)‌، قم: مبانی تکمله المنهاج‌ (موسوعه الإمام الخوئی)، مؤسسه إحیاء آثار الإمام الخوئی‌.
  45. نجفى، محمدحسن، (1404ق)، جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام‌، بیروت: نشر دار إحیاء التراث العربی‌، چاپ هفتم.
  46. النووی الدمشقی، ابی زکریا یحیی‌بن شرف، (بی‌تا)، روضه الطالبین، بیروت: دار الکتب العلمیه.