در زمان وقوع قتل عمد آنچه از آیات و روایات و نیز اجماع به دست می‌آید، این است که قصاص حقی برای اولیای دم است. در فقه اسلامی برای احقاق حقوق قربانی، شرایطی در نظر گرفته شده است.اما این مسئله پیش می‌آید که آیا امکان تبعیض در قصاص نفس وجود دارد به این صورت که ولی دم، نسبت به جانی، بخشی از قصاص را اجرا و بخشی دیگر را عفو یا مصالحه کند؟ مسئله‌ای که مستقیماً در نصوص و روایات و نظر فقهای مذاهب اسلامی در گذشته، به آن اشاره نشده است؛ بر اساس یک نظر در میان فقهای معاصر در قصاص نفس نمی‌توان قائل به تبعیض شد چون نفس یک وجود واحد بالذات است که بعد از اتمام خلقت اعضا روح بر آن دمیده شده است و مثل جسم نیست که دارای اعضای مستقل باشد؛ اما از سوی دیگر با تکیه‌ بر مبانی و قواعد و دلایل حاکم در مسئله قصاص، همچون حق بودن قصاص، قابل مصالحه بودن، وجوب حفظ جان، استحباب عفو، تجزیه‌پذیر بودن قصاص، شمول قاعده دفع اشد مفسدتین، شمول قاعده الجمع مهما امکن می‌توان گفت قصاص حق است و همان‌طوری که می‌توان از تمام حق قصاص گذشت، می‌توان با توافق طرفین از بعض حق قصاص نیز گذشت. نهایتاً به نظر می‌رسد نمی‌توان گفت در قصاص نفس امکان تبعیض وجود ندارد اما می‌توان با صلح به کمتر از جنایت راضی شد.